කුඩා ජීවිතයක් වේගයෙන් වර්ධනය වන කාලය තමයි මේ…..
ගැබිනි සමයේ 9 වන සතිය කියන්නේ බොහෝ මව්වරුන්ට තවමත් පිටතින් විශාල වෙනසක් නොපෙනෙන නමුත්, කුස තුළ ඇති කුඩා ජීවිතය තුළ ඉතා වැදගත් වෙනස්කම් සිදුවන අවධියක්.
ඔබට තවමත් “මම ගැබිනියක් වගේ පේන්නේ නැහැ” කියලා හිතෙන්න පුළුවන්. නමුත් ඔබේ ශරීරය ඇතුළත නම් දිනෙන් දින විශාල කාර්යයක් සිදුවෙමින් පවතී.
මෙම කාලයේදී බිළිඳාගේ ප්රධාන අවයව නිර්මාණය වීමේ ක්රියාවලිය වේගවත් වන අතර, මවගේ ශරීරයත් එම වෙනස්කම්වලට හුරු වෙමින් පවතී.
9 වන සතියේ ඔබේ බිළිඳාගේ වර්ධනය
9 වන සතියේදී ඔබේ කුස තුළ සිටින බිළිඳා තවමත් ඉතා කුඩාය. සාමාන්යයෙන් එය මිදි ගෙඩියක් පමණ ප්රමාණයකට සමාන විය හැක. ප්රමාණයෙන් කුඩා වුවත්, එහි වර්ධනය ඉතා වේගවත්ය.
මෙම සතියේදී
- මොළයේ වර්ධනය වේගවත් වේ – බිළිඳාගේ මොළය ඉතා ඉක්මනින් වර්ධනය වන කාලයකි. මොළයේ විවිධ කොටස් වෙන්ව හඳුනාගත හැකි ආකාරයට සංවර්ධනය වෙමින් පවතී.
- හෘදය තවදුරටත් වර්ධනය වේ – හෘදය දැනටමත් ක්රියාත්මක වෙමින් පවතින අතර, ඉදිරියේදී වඩාත් සංකීර්ණ ව්යුහයක් ලබා ගනී.
- අත් සහ පාදවල වෙනස්කම් – අත් සහ පාද දිගු වීම, ඇඟිලි වෙන්වීමේ ක්රියාවලිය ආරම්භය, මුහුණේ ලක්ෂණ තවදුරටත් පැහැදිලි දැකිය හැකිය.
- මුහුණේ වර්ධනය – ඇස්, කන් සහ නාසයේ ව්යුහයන් තවදුරටත් වර්ධනය වෙමින් පවතී.
අම්මාගේ ශරීරයේ සිදුවන වෙනස්කම්
9 වන සතියේදීත් බොහෝ මව්වරුන්ට ගැබිනි සමයේ මුල් මාසවල ඇතිවන අපහසුතා දැකිය හැකියි. මෙයට ප්රධාන හේතුව වන්නේ hCG (Human Chorionic Gonadotropin) සහ අනෙකුත් ගර්භණී හෝමෝන මට්ටම් ඉහළ යාමයි.
- උදෑසන අපහසුතාව (Morning sickness) – උදෑසන යැයි පැවසුවත්, ඔක්කාරය හෝ වමනය දැනෙන්නේ දවසේ ඕනෑම වේලාවක විය හැක. සමහර මව්වරුන්ට ආහාරවලට අකමැත්තක් ඇති වීම, විශේෂ ගන්ධවලට සංවේදී වීම, කෑම ගැනීමේ රුචිය වෙනස් වීම වැනි දේවල් ඇති විය හැක. මෙවැනි මව්වරුන්
- හිස් බඩින් දිගු වේලාවක් නොසිටින්න.
- කුඩා ප්රමාණවලින් නිතර ආහාර ගන්න.
- ඔබට පහසුවෙන් ගත හැකි ආහාර තෝරාගන්න.
- ප්රමාණවත් ජලය පානය කරන්න.
- අධික වෙහෙස – මට කලින් වගේ ශක්තිය නැහැ කියලා ඔබට දැනෙන්න පුළුවන්. එය සාමාන්ය දෙයකි. ඔබේ ශරීරය මේ වන විට බිළිඳාගේ වර්ධනයට අවශ්ය පරිසරය සකස් කරමින් ප්ලාසෙන්ටාව (වැදෑමහ) නිර්මාණය කරමින් රුධිර ප්රමාණය වැඩි කරමින් විශාල කාර්යයක් කරමින් පවතී.
එබැවින්
- ප්රමාණවත් විවේකයක් ලබාගන්න.
- ඔබේ ශරීරයේ සංඥාවලට සවන් දෙන්න.
- මම දුර්වලයි කියා සිතන්න එපා.
9 වන සතියේදී ඔබට දැනිය හැකි සාමාන්ය ලක්ෂණ
✔ ඔක්කාරය
✔ වමනය
✔ පියයුරු වේදනාව හෝ සංවේදී බව
✔ නිතර මුත්රා කිරීමට අවශ්ය වීම
✔ උදරයේ සුළු ඇදීමක් වැනි හැඟීම
✔ මනෝභාව වෙනස්වීම්
✔ නිදිමත
මේවා බොහෝ දෙනෙකුට අත්විඳිය හැකි සාමාන්ය ගර්භණී ලක්ෂණ වේ.
9 වන සතියේදී ගැබිනි මවකට අවශ්ය පෝෂණය
ගැබිනි සමයේ මුල් සති කිහිපය කියන්නේ “දෙදෙනෙකු වෙනුවෙන් දෙගුණයක් කෑ යුතු කාලයක්” නොවේ. නමුත් ඔබේ ශරීරයටත්, වර්ධනය වන බිළිඳාටත් අවශ්ය පෝෂක නිසි ප්රමාණයෙන් ලබාදීම ඉතා වැදගත් කාලයකි.
බිළිඳාගේ මොළය, ස්නායු පද්ධතිය, රුධිර පද්ධතිය සහ අනෙකුත් අවයව වර්ධනය වන නිසා, මවගේ ආහාර රටාව විශාල බලපෑමක් ඇති කරයි.
ෆෝලික් අම්ලය (Folic Acid) – අමතක නොකළ යුතුයි
ගැබ් ගැනීමට පෙර සිටම සහ මුල් ගර්භණී සතිවලදී ෆෝලික් අම්ලය ඉතා වැදගත් වේ. එය බිළිඳාගේ මොළයේ සහ ස්නායු පද්ධතියේ සාමාන්ය වර්ධනයට මෙන්ම ස්නායු නාලයේ (Neural tube) නිසි වර්ධනයට උපකාරී වේ. ඔබේ වෛද්යවරයා නිර්දේශ කර ඇති ෆෝලික් අම්ල මාත්රාව නිවැරදිව ලබාගැනීම වැදගත්ය.
යකඩ (Iron) – මවටත් බිළිඳාටත් අවශ්යයි
ගර්භණී සමයේදී මවගේ රුධිර ප්රමාණය වැඩි වන නිසා යකඩ අවශ්යතාව වැඩි වේ. යකඩ අඩුවීමෙන් අධික වෙහෙස, දුර්වල බව, හිසරදය, රක්තහීනතාව (Anemia) වැනි තත්ත්ව ඇති විය හැක.
යකඩ අඩංගු ආහාර – හොඳින් පිසූ මස්, මාළු, බිත්තර, කොළ පැහැති එළවළු, පරිප්පු, බෝංචි වර්ග
යකඩ පෙති ලබාගත යුත්තේ වෛද්ය උපදෙස් මතයි.
කැල්සියම් සහ විටමින් D
බිළිඳාගේ අස්ථි වර්ධනයට, දත් වර්ධනයට, මවගේ අස්ථි සෞඛ්යයට කැල්සියම් වැදගත් වේ.
කැල්සියම් ලබාගත හැකි ආහාර – කිරි සහ කිරි නිෂ්පාදන, චීස්, යෝගට්, කුඩා මාළු (කටු සමඟ)
විටමින් D, ශරීරයට කැල්සියම් අවශෝෂණය කිරීමට උපකාරී වන අතර, ඔබේ වෛද්යවරයා අවශ්ය නම් ඒ සඳහා අතිරේක ලබා දේ.
මවට ඔක්කාරය තිබුණත් ආහාර ගැනීම කළමනාකරණය කරගන්නේ කෙසේද?
9 වන සතියේදී බොහෝ මව්වරුන්ට කෑම දැක්කත් අපහසුයි වැනි හැඟීම් ඇති විය හැක.
එවැනි අවස්ථාවල
- උදේ ඇඳෙන් නැගිටීමට පෙර කුඩා snack එකක් ගැනීම සමහරුන්ට උපකාරී වේ.
- එකවර විශාල ආහාර ප්රමාණයක් ගැනීම වෙනුවට කුඩා වේලාවලින් ආහාර ගන්න.
- තෙල් සහිත, අධික සැර ආහාර අපහසු නම් ඒවා අඩු කරන්න.
- ඔබට ගැළපෙන ආහාර තෝරාගන්න.
මෙම කාලයේ ඔබට කෑම ගැනීම අපහසු වුවත්, හැකි තරම් සමබර ආහාර රටාවක් පවත්වා ගැනීමට උත්සාහ කරන්නේ නම් එය ඉතාමත් වැදගත් බව සිහි තබා ගන්න.
9 වන සතියේදී වැළකිය යුතු දේ
ගැබිනි සමයේදී මවගේ පුරුදු බිළිඳාගේ සෞඛ්යයට බලපෑම් කළ හැක.
- දුම්පානය සහ මත්පැන් – දුම්පානය සහ මත්පැන් ගර්භණී සමයේදී සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගත යුතුය.
- අධික කැෆේන් – කෝපි, තේ සහ කැෆේන් අඩංගු පාන අධික ලෙස ගැනීමෙන් වැළකී, වෛද්ය උපදෙස් අනුව ප්රමාණය පාලනය කරන්න.
- හොඳින් නොපිසූ ආහාර – බෝවන රෝග ඇති කළ හැකි නිසා හොඳින් නොපිසූ මස්, අමු බිත්තර අඩංගු ආහාර, පිරිසිදු නොකළ ආහාර ගැනිමෙන් වැළකිය හැකි නම් වඩාත් සුදුසුය.
ගැබිනි සමයේ ආසාදනවලින් ආරක්ෂා වීම
ගර්භණී සමයේදී ශරීරයේ ප්රතිශක්ති පද්ධතියේ වෙනස්කම් සිදුවන නිසා, ආසාදනවලින් ආරක්ෂා වීම වැදගත්ය.
ආසාදනවලින් ආරක්ෂා වීම අනුගමනය කළ හැකි පුරුදු
- නිතර අත් සෝදන්න.
- පිරිසිදු ආහාර පමණක් ගන්න.
- පිරිසිදු ජලය පානය කරන්න.
- අසනීප පුද්ගලයන් සමඟ සමීප සම්බන්ධතා වලදී සැලකිලිමත් වන්න.
9 වන සතියේදී වෛද්ය පරීක්ෂණ
බොහෝ මව්වරුන්ට මෙම කාලයේදී පළමු ගර්භණී පරීක්ෂණ සඳහා යාමට සිදුවේ.
වෛද්යවරයා
- ඔබගේ සෞඛ්ය ඉතිහාසය විමසිය හැක.
- රුධිර පරීක්ෂණ නිර්දේශ කළ හැක.
- මුත්රා පරීක්ෂණ කළ හැක.
- Ultrasound පරීක්ෂණයක් මගින් බිළිඳාගේ වර්ධනය සහ හෘද ස්පන්දනය පරීක්ෂා කළ හැක.
සෑම මවකගේම ගර්භණී අත්දැකීම වෙනස් නිසා, ඔබේ වෛද්යවරයාගේ උපදෙස් අනුව පරීක්ෂණ කාලසටහන පවත්වා ගැනීම වැදගත්ය.
වහාම වෛද්ය උපදෙස් ලබාගත යුතු අවස්ථා
සාමාන්ය අපහසුතා අතරින් වෙනස්, පහත ලක්ෂණ ඇති නම් වෛද්යවරයෙකුගෙන් උපදෙස් ලබාගන්න:
- අසාමාන්ය හෝ වැඩි රුධිර වහනය
- දැඩි උදර වේදනාව
- දිගින් දිගටම වමනය නිසා ආහාර හෝ දියර තබාගත නොහැකි වීම
- උණ හෝ ආසාදන ලක්ෂණ
- අසාමාන්ය දුර්වල බව
9 වන සතිය කියන්නේ ඔබේ බිළිඳා තවමත් ඉතා කුඩා වුවත්, එහි ජීවිතයේ වැදගත්ම වර්ධන අවධියක් ගත කරන කාලයකි. ඔබ ගන්නා සෑම සෞඛ්යමය තීරණයක්ම, හොඳ ආහාරයක් තෝරා ගැනීම, ප්රමාණවත් විවේකයක් ගැනීම, වෛද්ය උපදෙස් පිළිපැදීම යන කරුණු ඔබේ දරුවාගේ ආරක්ෂිත ආරම්භයට දායක වේ.
මවගේ හැඟීම්, දෛනික සෞඛ්ය පුරුදු සහ ආදරණීය ගමන
9 වන සතියේ මවගේ මානසික වෙනස්කම්
ගැබිනි සමයේ මුල් මාස කිහිපය කියන්නේ ශරීරයේ පමණක් නොව, මනසේත් විශාල වෙනස්කම් සිදුවන කාලයකි. සමහර මව්වරුන්ට එකම දවසකදී සතුට, බිය, කනස්සල්ල, උද්යෝගය වැනි විවිධ හැඟීම් ඇති විය හැක.
“මගේ බබා හොඳින් වැඩෙනවාද?”
“මම නිවැරදි දේවල් කරනවාද?”
“මට හොඳ අම්මා කෙනෙක් වෙන්න පුළුවන්ද?” වැනි සිතුවිලි ඇතිවීම සාමාන්ය දෙයකි. ගර්භණී හෝමෝන වෙනස්කම්, අලුත් වගකීමක් පිළිබඳ සිතුවිලි, ශරීරයේ සිදුවන වෙනස්කම්, අනාගතය පිළිබඳ බලාපොරොත්තු සහ බිය ඇති විය හැක.
මනස සන්සුන්ව තබාගැනීමට උපදෙස්
ගැබිනි සමයේදී මවගේ මානසික සුවතාවත් ඉතා වැදගත්ය.
ඔබ වෙනුවෙන් කාලයක් වෙන් කරන්න
දිනකට මිනිත්තු කිහිපයක්:
- නිශ්ශබ්දව සිටීම
- සුවදායක සංගීතයක් ඇසීම
- පොතක් කියවීම
- සැහැල්ලු ඇවිදීම වැනි දේවල් මනස සන්සුන් කිරීමට උපකාරී වේ.
ඔබේ හැඟීම් ගැන කතා කරන්න
ඔබට දැනෙන බිය හෝ අපහසුතා තනිව දරාගන්න එපා. ඔබේ සහකරු, පවුලේ අය, විශ්වාස කරන පුද්ගලයන් සමඟ කතා කිරීම ඔබට සහනයක් ලබාදිය හැක. ගැබිනි සමයේදී මවකට අවශ්ය වන්නේ වෛද්ය උපදෙස් පමණක් නොවේ. ආදරය සහ අවබෝධයත් ඒ තරම්ම වැදගත්ය.
තම බිරිද වෙනුවෙන් සැමියාට කළ හැකි දේ,
- මවගේ අපහසුතා තේරුම් ගැනීම
- වෛද්ය පරීක්ෂණ සඳහා සහභාගී වීම
- නිවසේ වැඩවලදී උදව් කිරීම
- ඇයට අවශ්ය විවේකය ලබාදීම
- ඇයගේ බිය සහ හැඟීම් අසා සිටීම
කුඩා සහයෝගයක් වුවත්, ගැබිනි මවකට එය විශාල ශක්තියක් වේ.
- වන සතියේදී දෛනිකව අනුගමනය කළ යුතු සෞඛ්ය පුරුදු
1. ප්රමාණවත් නින්ද ලබාගන්න – ගැබිනි සමයේදී ශරීරයට වැඩිපුර විවේකයක් අවශ්ය විය හැක. නියමිත වේලාවකට නිදාගැනීමට උත්සාහ කරන්න. අධික වෙහෙසක් දැනෙන විට විවේක ගන්න.
2. සැහැල්ලු ක්රියාකාරකම් කරන්න – වෛද්යවරයා වෙනත් උපදෙස් ලබාදී නොමැති නම්, සැහැල්ලු ක්රියාකාරකම් බොහෝ මව්වරුන්ට ප්රයෝජනවත් විය හැක.සැහැල්ලුවෙන් ඇවිදීම, වෛද්ය උපදෙස් අනුව ගැබිනි මව්වරුන් සඳහා සුදුසු ව්යායාම වෙත යොමු විය හැකිය.
3. ජලය ප්රමාණවත් ලෙස පානය කරන්න
ගර්භණී සමයේදී ශරීරයට වැඩිපුර දියර අවශ්ය විය හැක. ජලය ප්රමාණවත් ලෙස පානය කිරීම මලබද්ධය අඩු කිරීමටත් ශරීරය සජලව තබා ගැනීමටත් සාමාන්ය සෞඛ්යය පවත්වා ගැනීමටත් උපකාරී වේ.
ශරීරයේ වෙනස්කම් පිළිගන්න
9 වන සතියේදී බොහෝ මව්වරුන්ට තවමත් බඩ පැහැදිලිව පෙනෙන්නේ නැත. නමුත් පියයුරු වෙනස් වීම, බරෙහි සුළු වෙනස්කම්, උදරයේ වෙනස් හැඟීම්, සමේ වෙනස්කම් වැනි දේවල් ඇති විය හැක. සෑම මවක්ම තම ගැබිනි සමයේ අත්දකින දේ වෙනස් නිසා අනෙක් මව්වරුන් සමඟ ඔබව සන්සන්දනය නොකරන්නට වගබලා ගන්න.
ගැබිනි සමයේ 9 වන සතියේදී මවක් මතක තබාගත යුතු වැදගත් කරුණුෙ
- වෛද්යවරයා නිර්දේශ කළ ඖෂධ සහ අතිරේක පෝෂක නිවැරදිව ලබාගන්න.
- ඔබට නොගැළපෙන ඖෂධ තමන්ම ලබා නොගන්න.
- සමබර ආහාර රටාවක් පවත්වාගන්න.
- පිරිසිදු ජලය සහ ආරක්ෂිත ආහාර තෝරාගන්න.
- අධික වෙහෙස සහ මානසික පීඩනය අඩු කරගන්න.
- නියමිත වෛද්ය පරීක්ෂණ අතපසු නොකරන්න.
ගැබිනි සමයේ 9 වන සතිය කියන්නේ පිටතින් කුඩා වෙනස්කම් පමණක් පෙනුණත්, ඇතුළත විශාල වර්ධනයක් සිදුවන අපූරු අවධියකි. ඔබේ කුස තුළ ඇති කුඩා ජීවිතය දිනෙන් දින වර්ධනය වෙමින් පවතී.
“හොඳ අම්මා කෙනෙක් වීම ආරම්භ වන්නේ බිළිඳා ඉපදුණු දවසේ සිට නොවෙයි. එය ආරම්භ වන්නේ ඔබ ඔහුව හෝ ඇයව කුස තුළ ආදරයෙන් රැකබලා ගන්නා මේ මොහොතේ සිටයි.”
මූලික අදහස සහ උපදෙස්
ක්රිෂාන්ති ගංගා කුමාරිහාමි මහත්මිය
(හෙද විද්යාවේදි (ගෞරව), සෞඛ්ය සේවා කළමනාකරණ (ගෞරව), බාහිර දේශක සහ ලේඛිකා)
සුතිකා පුහුණු අධිශ්රේණි හෙද නිලධාරිනි
නව ඡන්ම ළදරැ දැඩි සත්කාර ඒකකය –
ශික්ෂණ රෝහල, කුරුණැගල
මෙම ලිපිය සාමාන්ය දැනුවත් කිරීම සඳහා පමණි. ඔබගේ ගැබිනි සමය සම්බන්ධයෙන් ඕනෑම ගැටලුවක් හෝ සැකයක් ඇත්නම්, ඔබගේ ප්රසව හා නාරිවේද වෛද්යවරයා හෝ සුදුසුකම් ලත් සෞඛ්ය වෘත්තිකයෙකුගේ උපදෙස් ලබාගැනීම අත්යවශ්ය වේ.
