නිවසක් කියන්නේ එක් පුද්ගලයෙකුගේ වගකීමක් නෙවෙයි. එය පවුලේ සියලු දෙනා එක්ව පවත්වාගෙන යන කුඩා සමාජයක්. නමුත් බොහෝ මව්වරුන්ට දැනෙන ප්රධාන ගැටලුවක් වන්නේ, තරුණ වයසේ දරුවන් නිවසේ වැඩවලට කැමැත්තෙන් සහයෝගය නොදැක්වීමයි. කාමරය පිරිසිදු කිරීම, පිඟන් සෝදීම, ඇඳ පිළිවෙළ කිරීම හෝ කුණු ඉවත් කිරීම වැනි සරල කාර්යයන් පවා මතක් කරමින් සිටීමට සිදුවන අවස්ථා බොහෝය.
මෙය “අද දරුවන් කම්මැලියි” කියා පමණක් තීරණය කළ හැකි දෙයක් නොවේ. තරුණ වයස යනු ඔවුන්ගේ ශාරීරික, මානසික සහ සමාජීය වෙනස්කම් ඉතා වේගයෙන් සිදුවන කාලයකි. ඒ නිසා නිවැරදි සන්නිවේදනය, ගෞරවය සහ වගකීම ඉගැන්වීම තුළින් ඔවුන්ගේ සහයෝගය ලබා ගැනීම වඩාත් පහසු වේ.
1. නිවසේ වැඩ “දඬුවමක්” නොව “පවුලේ වගකීමක්” ලෙස හඳුන්වා දෙන්න
බොහෝ විට දරුවන්ට නිවසේ වැඩ පැවරෙන්නේ ඔවුන් වරදක් කළ විට හෝ අම්මාට කේන්ති ගිය විටය. එවැනි අවස්ථාවල ඔවුන්ගේ මනස තුළ වැඩ කිරීම දඬුවමට සමානයි යන අදහස ගොඩනැගේ.
ඒ වෙනුවට,
- අපි හැමෝම මේ ගෙදර ජීවත් වෙනවා.
- ඒ නිසා මේ ගෙදර වැඩත් අපි හැමෝම බෙදාගෙන කරනවා.
යන අදහස කුඩා කල සිටම පුරුදු කරවීම ඉතා වැදගත්ය.
2. ඔබම හොඳ ආදර්ශයක් වන්න
දරුවන්ට අපි කියන දේට වඩා ඔවුන් අපි කරන දේ නිරීක්ෂණය කරයි.
පවුලේ සාමාජිකයන් එකිනෙකාට උදව් කරන ආකාරය, පියාද ගෙදර වැඩවලට සහභාගී වන ආකාරය සහ කෙනෙකුට බරක් නොවී වගකීම් බෙදාගන්නා ආකාරය ඔවුන්ට පෙනෙන විට, එය ස්වභාවික පුරුද්දක් බවට පත්වේ.
3. තෝරා ගැනීමේ නිදහස ලබා දෙන්න
දැන්ම ගිහින් පිඟන් ටික සෝදන්න, වෙනුවට
- අද පිඟන් සෝදනවාද?
- නැත්නම් කුණු ටික අයින් කරනවාද? යන විකල්ප ලබා දීමෙන් ඔවුන්ට තීරණයක් ගැනීමේ හැකියාව ලැබේ. තරුණ දරුවන්ට තමන්ගේ අදහසට වටිනාකමක් දී ඇති බව දැනෙන විට සහයෝගය වැඩි වේ.
4. වයසට ගැළපෙන වගකීම් පවරන්න
වයස අවුරුදු 13–18 අතර දරුවන්ට කළ හැකි කාර්යයන් බොහෝය.
උදාහරණ ලෙස,
- තමන්ගේ කාමරය පිරිසිදු කිරීම
- ඇඳ පිළිවෙළ කිරීම
- රෙදි වියළීමට දැමීම
- කුණු ඉවත් කිරීම
- සුරතල් සතුන් රැකබලා ගැනීම
- බඩු මිලදී ගැනීමට උදව් කිරීම
- කුඩා සහෝදරයෙකුගේ පාඩම් බලීම
- කෑම මේසය සකස් කිරීම
වගකීම ඔවුන්ගේ හැකියාවට ගැළපෙන එකක් විය යුතුය.
5. අණ කිරීම වෙනුවට ගෞරවයෙන් ඉල්ලන්න
තරුණයන්ටත් ගෞරවය අවශ්යය.
මම කියන දේ කරන්න යන ආකාරයට වඩා, පුතා, මට මේ වැඩේට ටිකක් උදව් කරන්න පුළුවන්ද? යන ආකාරයේ ඉල්ලීමක් බොහෝ විට වඩා හොඳ ප්රතිඵල ලබා දෙයි.
6. ඔවුන්ගේ කාලසටහනට ගරු කරන්න
විභාග, පාසල් වැඩ, ක්රීඩා, අමතර පන්ති සහ විවේකය යන සියල්ලම තරුණයන්ගේ ජීවිතයේ කොටස් වේ. එබැවින්, දැන්ම කරන්න වෙනුවට පැය භාගයකින් මේ වැඩේ කරන්න පුළුවන්ද? යන්න බොහෝ විට වඩා ප්රයෝජනවත්ය.
7. ප්රශංසාව අමතක කරන්න එපා
දරුවා කුඩා වැඩක් කළත්, ස්තූතියි ඔයා කරපු උදව්ව නිසා මට ලොකු සහනයක් වුණා.හරිම ලස්සනට කළා යන වචන ඔවුන්ගේ ආත්ම විශ්වාසය ඉහළ නංවන්න. ප්රශංසාව යනු අල්ලසක් නොව, උනන්දුව පවත්වාගෙන යාමට උපකාරී වන ප්රබල ක්රමයකි.
8. වැඩ බෙදාගන්නා පවුල් කාලසටහනක් සකස් කරන්න
සතියේ වැඩ බෙදාගෙන ලිවූ සරල වගුවක් නිවසේ පෙනෙන තැනක තබන්න.
උදාහරණයක් ලෙස,
සඳුදා – කුණු ඉවත් කිරීම
අඟහරුවාදා – කෑම මේසය සකස් කිරීම
බදාදා – කාමරය පිරිසිදු කිරීම
මෙය මතක් කිරීම් අඩු කරන අතර වගකීම පිළිබඳ හැඟීම වැඩි කරයි.
9. පරිපූර්ණත්වය බලාපොරොත්තු නොවන්න
ඔවුන් කළ වැඩ ඔබ කරන තරම්ම පිළිවෙළට නොතිබිය හැකිය. නමුත් සෑම අවස්ථාවකම වැරදි පෙන්වා දුන්නොත්, ඊළඟ වතාවේ ඔවුන් උත්සාහ කිරීමත් නවත්වන්න පුළුවන්. ඒ වෙනුවට හොඳයි. ඊළඟ පාර මේ කොටස ටිකක් හොඳට කරමු යන ආකාරයේ ප්රතිචාර වඩාත් ඵලදායී වේ.
10. තාක්ෂණය සමඟ එකඟතාවක් ඇති කරගන්න
ජංගම දුරකථන, පරිගණක සහ සමාජ මාධ්ය නිසා නිවසේ වැඩ ප්රමාද වන අවස්ථා තිබේ. එවැනි අවස්ථාවල වැඩ ඉවර කළාට පස්සේ විවේක ගන්න යන පවුල් එකඟතාවක් ඇති කර ගැනීම, නිතර බහින්බස් වීමකට වඩා හොඳ ප්රතිඵල ලබා දෙයි.
11. වගකීම සහ ජීවිත කුසලතා අතර සම්බන්ධය පැහැදිලි කරන්න
නිවසේ වැඩ කිරීමෙන්,
- කාල කළමනාකරණය
- වගකීම
- ස්වාධීනත්වය
- ගැටලු විසඳීම
- කණ්ඩායම් වැඩ කිරීම
වැනි ජීවිත කුසලතා වර්ධනය වන බව දරුවන්ට පැහැදිලි කරන්න. මෙය අම්මාට උදව් කිරීම පමණක් නොව අනාගත ජීවිතයට සූදානම් වීම බව ඔවුන්ට තේරුම් යාම වැදගත්ය.
12. හැමදාම බැනීමෙන් වැළකෙන්න
ඔයා කවදාවත් වැඩක් කරන්නේ නෑ. ඔයා හරි කම්මැලියි වැනි වාක්ය දරුවාගේ හැසිරීම වෙනස් නොකරයි. ඒ වෙනුවට ඔහුගේ හෝ ඇයගේ ආත්ම ගෞරවයට හානි කළ හැකිය. හැසිරීම ගැන කතා කරන්න. පුද්ගලයා ගැන නොවේ.
13. පවුලක් ලෙස එකට වැඩ කරන අවස්ථා නිර්මාණය කරන්න
සෙනසුරාදා උදෑසන පැයක්,
- සංගීතයක් දමා
- හැමෝම එකට
- ගෙදර පිරිසිදු කිරීම
වැනි ක්රියාකාරකම් මඟින් නිවසේ වැඩ “බරක්” නොව “පවුලේ කාලයක්” බවට පත් කළ හැකිය.
14. දරුවන්ගේ අදහස්වලට සවන් දෙන්න
ඔයාට මේ වැඩ කරන්න අමාරු ඇයි? අපි මේක වෙනස් විදිහකට කරන්න පුළුවන්ද? වැනි ප්රශ්න මඟින් ඔවුන්ගේ අදහස් අසා ගැනීම, සහයෝගී සම්බන්ධතාවයක් ගොඩනඟා ගැනීමට උපකාරී වේ.
තරුණ දරුවන් නිවසේ වැඩවලට සහභාගී කරවීම යනු බල කිරීමේ හෝ දඬුවම් දීමේ කාර්යයක් නොවේ. එය වගකීම, ගෞරවය, විශ්වාසය සහ පවුලේ එකමුතුව ක්රමයෙන් ගොඩනඟා ගැනීමේ ක්රියාවලියකි.
අද ඔවුන් තමන්ගේ ඇඳ පිළිවෙළ කරන දරුවන් විය හැකිය. හෙට ඔවුන් තමන්ගේ ජීවිතය වගකීමෙන් කළමනාකරණය කරන වැඩිහිටියන් බවට පත්වනු ඇත. එබැවින් නිවසේ කුඩා වගකීම් බෙදා ගැනීම, අම්මාට ලැබෙන සහනයක් පමණක් නොව, දරුවාගේ අනාගතය සඳහා කරන වටිනා ආයෝජනයක්ද වේ. දරුවන් නිවසේ වැඩ කරන නිසා ඔවුන් වගකීම ඉගෙන ගන්නවා නොව ඔවුන්ට වගකීම ලබා දෙන නිසාම ඔවුන් වගකීම ඉගෙන ගන්නා බව මතක තබා ගන්න.
