ගැබිනි සමයේ සෑම සතියක්ම අලුත් වෙනස්කම් සහ පුදුමයන් රැසක් රැගෙන එයි. ඒ අතරින් හයවන සතියඉතාමත් සුවිශේෂී සතියක් ලෙස සැලකෙන්නේ, ඔබේ කුස තුළ වැඩෙන පුංචි බිළිඳාගේ හදවත ගැහෙන්නට පටන් ගන්නා කාලය විය හැකි නිසාය. බිළිඳා තවමත් ඉතා කුඩා වුවද, ශරීරයේ ප්රධාන අවයව රැසක් මේ කාලය තුළ ඉතා වේගයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතී. ඒ අතරම, මවගේ ශරීරය තුළ ද හෝමෝනික වෙනස්කම් හේතුවෙන් විවිධ ලක්ෂණ මතුවිය හැකිය.
මෙම සතියේ ඔබට දැනෙන වෙනස්කම්, බිළිඳාගේ වර්ධනය සහ ඔබ අනුගමනය කළ යුතු සෞඛ්ය උපදෙස් පිළිබඳ සවිස්තරාත්මකව මෙම ලිපියෙන් දැනගනිමු.
හයවන සතියේ බිළිඳාගේ වර්ධනය
ගැබ් ගැනීමෙන් සති හයකට පසුව, ඔබේ බිළිඳාගේ ප්රමාණය සාමාන්යයෙන් මිලිමීටර් 4 – 6 පමණ වේ. එය පරිප්පු ඇටයක් හෝ ඇපල් ගෙඩියක ඇටයක් තරම් ප්රමාණයකි. එතරම් කුඩා වුවද, බිළිඳාගේ ශරීරය තුළ සිදුවන වර්ධනය ඉතාමත් වේගවත්ය.
හදවතේ වර්ධනය
මෙම සතියේ සිදුවන වැදගත්ම සිදුවීම වන්නේ හදවත ගැහෙන්නට පටන් ගැනීමයි. මුල් අවධියේදී හදවත සම්පූර්ණයෙන්ම වර්ධනය වී නොතිබුණද, රුධිරය ශරීරය පුරා ගෙනයාම සඳහා අවශ්ය පද්ධතිය ක්රියාත්මක වීමට පටන් ගනී.
වෛද්ය පරීක්ෂණයකදී හෝ අල්ට්රාසවුන්ඩ් පරීක්ෂණයකදී ඇතැම් විට හදගැස්ම දැකගැනීමට හෝ හඳුනා ගැනීමට හැකි වුවද, සෑම ගැබ් ගැනීමකදීම එය එකම සතියේ දී දක්නට නොලැබිය හැකිය. එය සාමාන්ය තත්ත්වයකි.
මොළය සහ ස්නායු පද්ධතිය
බිළිඳාගේ මොළය ඉතා වේගයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතී.
මෙම සතියේදී,
- ස්නායු නාලය (Neural Tube) වැසී අවසන් වීමට ආසන්න වේ.
- මොළයේ ප්රධාන කොටස් හැඩගැසීමට පටන් ගනී.
- කොඳු ඇට පෙළ වර්ධනය වේ.
මෙම අවධියේදීත් ෆෝලික් අම්ලය විටමිනය ලබාගැනීම අතිශයින් වැදගත් වන්නේ, ස්නායු පද්ධතිය නිසි ලෙස වර්ධනය වීමට එය උපකාරී වන බැවිනි.
අත් සහ පාද වර්ධනය
හයවන සතියේදී,
- අත් සහ පාද ඇතිවන කුඩා අංකුර (Limb Buds) පෙනෙන්නට පටන් ගනී.
- පසුව ඇඟිලි සහ පාද ඇඟිලි බවට වර්ධනය වන කොටස් හැඩගැසෙයි.
මුහුණේ හැඩය වර්ධනය වීම
මෙම සතියේදී,
- ඇස් ඇතිවන ස්ථාන හඳුනාගත හැක.
- කන් වර්ධනය වීමට ආරම්භ වේ.
- නාසය සහ මුඛය නිර්මාණය වීමේ මූලික අදියර සිදුවෙයි.
අභ්යන්තර අවයව
මෙම කාලයේදී,
- අක්මාව
- වකුගඩු
- පෙනහලු
- ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය යන අවයවවල මූලික සැකැස්ම නිර්මාණය වීමට පටන් ගනී.
අම්මාගේ ශරීරයේ සිදුවන වෙනස්කම්
බොහෝ කාන්තාවන්ට මේ වනවිට ගැබ් ගැනීමේ ලක්ෂණ පැහැදිලිව දැනෙන්නට පටන් ගනී.
උදෑසන වමනය (Morning Sickness)
මෙය උදෑසන වමනය ලෙස හැදින්වුවද වුවද,
- උදෑසන
- දහවල්
- රාත්රිය යන ඕනෑම වේලාවක ඔක්කාරය හෝ වමනය ඇතිවිය හැක. මෙයට ප්රධාන හේතු වන්නේ hCG හෝමෝනය ඉහළ යාමයි.
අධික වෙහෙස
ශරීරය බිළිඳාගේ වර්ධනය සඳහා විශාල ශක්තියක් භාවිත කරන නිසා,
- නිතර නිදිමත දැනීම
- වෙහෙස
- ශක්තිය අඩුවීම සාමාන්ය ලක්ෂණ වේ.
පියයුරු වෙනස් වීම
මෙම කාලයේදී,
- පියයුරු විශාල වීම
- ස්පර්ශයට සංවේදී වීම
- වේදනාව
- තන පුඩුව වටා ඇති ප්රදේශය අඳුරු වීම දක්නට ලැබේ.
නිතර මුත්රා කිරීම
හෝමෝන වෙනස්කම් සහ වකුගඩු ක්රියාකාරීත්වය වැඩිවීම නිසා,
- නිතර මුත්රා කිරීමට අවශ්ය විය හැක.
ආහාර රුචි වෙනස් වීම
මෙම සතියේදී,
- සමහර ආහාරවලට දැඩි කැමැත්තක් ඇතිවිය හැක.
- ඇතැම් සුවඳවල් ඉවසිය නොහැකි විය හැක.
- කලින් ප්රිය කළ ආහාර අප්රිය විය හැක.
මනෝභාවයේ වෙනස්කම්
හෝමෝනික වෙනස්කම් හේතුවෙන්,
- සතුට
- දුක
- කේන්තිය
- කනස්සල්ල ඉක්මනින් වෙනස් විය හැක. මෙය බොහෝ ගැබිනි මව්වරුන්ට දක්නට ලැබෙන සාමාන්ය තත්ත්වයකි.
මෙම සතියේ අවශ්ය පෝෂණය
- ෆෝලික් අම්ලය
වෛද්ය උපදෙස් අනුවනිවැරදි මාත්රාව ලබාගැනීම වැදගත් වේ. ෆෝලික් අම්ලය බහුල ආහාර ලෙස නිවිති, මුකුණුවැන්න, ගෝවා, පරිප්පු, කඩල, බෝංචි, අලිගැටපේර දැක්විය හැකිය.
- ප්රෝටීන්
බිළිඳාගේ සෛල වර්ධනය සඳහා ප්රෝටීන් අත්යවශ්යය. බිත්තර, මාළු වර්ග, කුකුල් මස්, කිරි, යෝගට්, පරිප්පු ප්රෝටීන් අන්තර්ගත ආහාර ලෙස දැක්විය හැකිය.
- කැල්සියම්
අස්ථි සහ දත් වර්ධනය සඳහා අවශ්ය වේ. කිරි, යෝගට්, චීස්, තල, සෝයා නිෂ්පාදනවල කැල්සියම් අන්තර්ගතය.
- යකඩ
රුධිර නිෂ්පාදනය සඳහා වැදගත් වේ. යකඩ බහුල ආහාර නිවිති, බීට්රූට්, පරිප්පු, රතු මස් (වෛද්ය උපදෙස් අනුව) වැනි දේ හරහා එකතු කරගත හැක.
- ජලය
දිනකට අවම වශයෙන් ලීටර් 2–3 පමණ ජලය පානය කිරීම සුදුසුය.
සෞඛ්ය උපදෙස්
ප්රමාණවත් විවේකය ලබාගන්න – ඔබේ ශරීරය විශාල වෙනස්කම්වලට මුහුණ දෙන බැවින් විවේකය ඉතා වැදගත්ය.
සැහැල්ලු ව්යායාම – වෛද්යවරයාගේ උපදෙස් අනුව ඇවිදීම, ගැබිනි මවට සුදුසු යෝගා, සැහැල්ලු දිග ඇදිම් කළ හැක.
දුම්පානය සහ මත්පැන්වලින් වැළකෙන්න – බිළිඳාගේ වර්ධනයට බරපතළ ලෙස බලපෑ හැකිය.
ඖෂධ ගැනීමේදී සැලකිලිමත් වන්න – වෛද්ය උපදෙස් නොමැතිව කිසිදු ඖෂධයක් භාවිත නොකරන්න.
මානසික සුවතාවය රැකගන්න
- සංගීතයට සවන් දෙන්න.
- පොත් කියවන්න.
- ආදරණීයයන් සමඟ කතා කරන්න.
- ප්රමාණවත් නින්දක් ලබාගන්න.
මෙම සතියේ වෛද්යවරයා හමුවිය යුතු අවස්ථා
පහත ලක්ෂණ තිබේ නම් වහාම වෛද්ය උපදෙස් ලබාගන්න.
- අධික රුධිර වහනය
- දැඩි උදර වේදනාව
- ක්ලාන්තය
- අධික වමනය නිසා කිසිදු ආහාරයක් හෝ ජලය පානයට නොහැකි වීම
- උණ සමඟ වෙනත් රෝග ලක්ෂණ
මෙම සතියේ සැමියාගේ සහ පවුලේ සහයෝගය
ගැබිනි සමයේ හයවන සතියේදී මව ශාරීරිකව මෙන්ම මානසිකවද විවිධ වෙනස්කම් අත්විඳියි. එබැවින් පවුලේ සාමාජිකයන්ගේ සහයෝගය ඉතා වැදගත්ය.
- නිවසේ වැඩවලට උදව් කිරීම
- වෛද්ය හමුවීම්වලට එක්වීම
- මවගේ හැඟීම් තේරුම් ගැනීම
- පෝෂ්යදායී ආහාර පිළියෙල කිරීම
- ප්රමාණවත් විවේකයක් ලබාගැනීමට අවස්ථාව සලසා දීම
මෙවැනි කුඩා සහයෝගයන් පවා ගැබිනි මවට විශාල ශක්තියක් සහ මානසික සැනසීමක් ලබා දෙයි.
හයවන සතියේ කළ යුතු දේ (Checklist)
✔️ ෆෝලික් අම්ලය සහ වෛද්යවරයා නිර්දේශ කළ අතිරේක ඖෂධ නිවැරදිව ලබාගන්න.
✔️ ප්රමාණවත් ජලය පානය කරන්න.
✔️ පෝෂ්යදායී ආහාර ලබාගන්න.
✔️ ප්රමාණවත් විවේකයක් ගන්න.
✔️ දුම්පානය, මත්පැන් සහ අනවශ්ය ඖෂධවලින් වැළකෙන්න.
✔️ වෛද්ය හමුවීම් මඟ නොහරින්න.
✔️ මානසික සුවතාවයට ප්රමුඛත්වය දෙන්න.
ගැබිනි සමයේ හයවන සතිය ඔබේ ගැබිනි සමයේ ඉතා වැදගත් සන්ධිස්ථානයකි. මේ කාලයේදී ඔබේ බිළිඳාගේ හදවත ගැහෙන්නට පටන් ගන්නා අතර, මොළය, ස්නායු පද්ධතිය, අත්, පාද සහ අභ්යන්තර අවයව ඉතා වේගයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතී. ඒ සමඟම මවගේ ශරීරයද හෝමෝනික වෙනස්කම් හේතුවෙන් විවිධ ලක්ෂණ පෙන්නුම් කළ හැකිය.
මෙම සතියේ ප්රමාණවත් පෝෂණය, ෆෝලික් අම්ලය, ජලය, විවේකය සහ නිතිපතා ප්රසව සායන හමුවීම්වලට සහභාගි වීම, නිරෝගී ගැපිනි සමයක් සඳහා අතිශයින් වැදගත් වේ. ඔබේ ශරීරයේ සිදුවන වෙනස්කම් පිළිගෙන, අවශ්ය විට වෛද්ය උපදෙස් ලබාගෙන, ධනාත්මක සිතුවිලි සමඟ මෙම සුන්දර ගමන ඉදිරියට ගෙන යන්න.
මූලික අදහස සහ උපදෙස්
ක්රිෂාන්ති ගංගා කුමාරිහාමි මහත්මිය
(හෙද විද්යාවේදි (ගෞරව), සෞඛ්ය සේවා කළමනාකරණ (ගෞරව), බාහිර දේශක සහ ලේඛිකා)
සුතිකා පුහුණු අධිශ්රේණි හෙද නිලධාරිනි
නව ඡන්ම ළදරු දැඩි සත්කාර ඒකකය – ශික්ෂණ රෝහල. කුරුණෑගල
මෙම ලිපි පෙල සාමාන්ය දැනුවත් කිරීම සඳහා පමණි. ඔබගේ ගැබිනි සමය සම්බන්ධයෙන් ඕනෑම ගැටලුවක් හෝ සැකයක් ඇත්නම්,ඔබගේ ප්රසව හා නාරිවේද වෛද්යවරයා හෝ සුදුසුකම් ලත් සෞඛ්ය වෘත්තිකයෙකුගේ උපදෙස් ලබාගැනීම අත්යවශ්ය වේ.
