ගැබිනි සමයේ 10 වන සතිය – ඔබේ පුංචි පැටියා වේගයෙන් වර්ධනය වන අපූරු අවධිය

තවමත් කුඩා වුවත්, ඔබේ බිළිඳා තුළ සිදුවන වෙනස්කම් විශාලයි… ගැබිනි සමයේ 10 වන සතිය කියන්නේ බොහෝ මව්වරුන්ට විශේෂ අවධියකි. ඔබට තවමත් කුස පැහැදිලිව පෙනෙන්නේ නැති විය හැක. සමහරවිට ඔබේ දවසේ සාමාන්‍ය වැඩ කටයුතු කරගෙන යාමටත් හැකි විය හැක. නමුත් ඔබේ කුස තුළ නම් ඉතා වේගවත් සංවර්ධන ක්‍රියාවලියක් සිදුවෙමින් පවතී. මෙම කාලයේදී බිළිඳාගේ මූලික අවයව නිර්මාණය වීමේ වැදගත් අදියර පසුකරමින්, ඒවා තවදුරටත් වර්ධනය වීමට සහ ශක්තිමත් වීමට පටන් ගනී.

10 වන සතියේ ඔබේ බිළිඳාගේ වර්ධනය

බිළිඳා තවමත් ඉතා කුඩාය. සාමාන්‍යයෙන් එහි දිග සෙන්ටිමීටර කිහිපයක් පමණ වන අතර, ප්‍රමාණයෙන් කුඩා ස්ට්‍රෝබෙරි ගෙඩියකට සමාන කළ හැක. නමුත් මේ කුඩා ජීවිතය තුළ සිදුවන වෙනස්කම් ඉතා විශාලය.

• මොළය සහ ස්නායු පද්ධතියේ වර්ධනය – මේ වන විටත් බිළිඳාගේ මොළය වේගයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතී. මෙම කාලයේදී මොළයේ විවිධ කොටස් වඩාත් පැහැදිලිව සංවර්ධනය වේ. ස්නායු සම්බන්ධතා වර්ධනය වීමට පටන් ගනී. අනාගතයේදී ශරීරයේ ක්‍රියා පාලනය කිරීමට අවශ්‍ය පද්ධති සකස් වෙමින් පවතී. මවගේ සෞඛ්‍යය, පෝෂණය සහ ජීවන රටාව මෙම වර්ධනයට වැදගත් වේ.
• හෘදය සහ රුධිර පද්ධතිය – බිළිඳාගේ හෘදය මේ වන විට ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතින අතර, එය තවදුරටත් වර්ධනය වෙමින් පවතී. Ultrasound පරීක්ෂණයකදී වෛද්‍යවරයා බිළිඳාගේ වර්ධනය සහ හෘද ක්‍රියාකාරිත්වය නිරීක්ෂණය කළ හැක. (සෑම ගර්භණී අවස්ථාවක්ම වෙනස් නිසා පරීක්ෂණ කාලය වෛද්‍ය උපදෙස් අනුව තීරණය වේ.)
• මුහුණේ සහ ශරීරයේ වෙනස්කම් – 10 වන සතිය වන විට මුහුණේ හැඩය තවදුරටත් පැහැදිලි වේ. ඇස්වල වර්ධනය සිදුවේ. කන්වල ව්‍යුහය වර්ධනය වේ. මුඛයේ ව්‍යුහයන් සංවර්ධනය වේ.
• අත් සහ පාද – දිගු වෙමින් පවතී. ඇඟිලි වෙන්වීම තවදුරටත් සිදුවේ. සන්ධි වර්ධනය වේ.

10 වන සතියේ මවගේ ශරීරයේ වෙනස්කම්

මෙම කාලයේදී මවගේ ශරීරය බිළිඳාගේ වර්ධනයට ගැළපෙන ලෙස විශාල වෙනස්කම්වලට ලක් වේ.

• ඔක්කාරය සහ ආහාර රුචියේ වෙනස්කම් – බොහෝ මව්වරුන්ට 10 වන සතියේදීත් ඔක්කාරය, වමනය, ඇතැම් ආහාරවලට අකමැත්ත, සුවඳවලට වැඩි සංවේදී බව දැනිය හැක. සමහර මව්වරුන්ට මේ කාලය වන විට මෙම අපහසුතා ටිකෙන් ටික අඩුවීමට පටන් ගත හැකි අතර, සමහරුන්ට තවදුරටත් පවතින්න පුළුවන්. එය මවගෙන් මවට වෙනස් වේ.
• වෙහෙස සහ නිදිමත – “මට කලින් වගේ ශක්තියක් නැහැ” කියා ඔබට දැනෙන්න පුළුවන්. හෝමෝන වෙනස්කම්, ශරීරය තුළ සිදුවන විශාල වෙනස්කම්, රුධිර ප්‍රමාණය වැඩිවීම, බිළිඳා සඳහා ශරීරය සූදානම් වීම විය හැක. ඔබට අවශ්‍ය විට විවේක ගැනීම වැදගත්ය.
• නිතර මුත්‍රා කිරීමට අවශ්‍ය වීම – ගර්භණී සමයේදී හෝමෝන වෙනස්කම් සහ ගර්භාෂයේ වෙනස්කම් නිසා නිතර මුත්‍රා කිරීමට අවශ්‍ය විය හැක. මෙය බොහෝ මව්වරුන් අත්විඳින සාමාන්‍ය වෙනසකි.

10 වන සතියේදී ගැබිනි මවකට අවශ්‍ය පෝෂණය

ගැබිනි සමයේ 10 වන සතිය කියන්නේ බිළිඳාගේ වර්ධනය වේගවත් වන අවධියකි. මේ කාලයේදී මවගේ ආහාර රටාවෙන් ලැබෙන පෝෂක ද්‍රව්‍ය බිළිඳාගේ වර්ධනයට වැදගත් දායකත්වයක් ලබා දෙයි. නමුත් මතක තබාගත යුතු වැදගත් කරුණක් වන්නේ ගැබිනි මවක් දෙදෙනෙකු වෙනුවෙන් දෙගුණයක් ආහාර ගත යුතු නැත. නමුත් පෝෂණයෙන් සම්පූර්ණ ආහාර තෝරා ගැනීම ඉතා වැදගත්ය.

• ෆෝලික් අම්ලය (Folic Acid) තවදුරටත් වැදගත් වන්නේ ඇයි?

ගැබ් ගැනීමේ මුල් අවධියේදී ෆෝලික් අම්ලය බිළිඳාගේ ස්නායු පද්ධතියේ නිසි වර්ධනය සඳහා ඉතා වැදගත් වේ. 10 වන සතියේදීත් වෛද්‍යවරයා නිර්දේශ කර ඇති supplements නිවැරදිව ලබාගැනීම වැදගත්ය. තමන්ගේ කැමැත්තට ඖෂධ හෝ supplements ආරම්භ කිරීමෙන් වළකින්න.

• යකඩ (Iron) – රුධිර නිෂ්පාදනය සඳහා

ගර්භණී සමයේදී මවගේ ශරීරයේ රුධිර ප්‍රමාණය වැඩි වන නිසා යකඩ අවශ්‍යතාව වැඩි විය හැක. යකඩ අඩංගු ආහාර හොඳින් පිසූ මස්, මාළු, බිත්තර, පරිප්පු සහ බෝංචි වර්ග, කොළ පැහැති එළවළු යකඩ ශරීරයට හොඳින් අවශෝෂණය වීමට Vitamin C අඩංගු ආහාර (දොඩම්, දෙහි, පලතුරු වර්ග) සමඟ ගැනීම උපකාරී විය හැක.

• කැල්සියම් සහ විටමින් D

බිළිඳාගේ අස්ථි වර්ධනයට මෙන්ම මවගේ අස්ථි සෞඛ්‍යයටත් කැල්සියම් වැදගත් වේ. කැල්සියම් ලබාගත හැකි ආහාර ලෙස කිරි, යෝගට්, කිරි නිෂ්පාදන, කුඩා මාළු, ඇට වර්ග දැක්විය හැක. විටමින් D මට්ටම පිළිබඳ ගැටලු ඇත්නම් වෛද්‍යවරයා ඒ සඳහා උපදෙස් ලබා දෙනු ඇත.

ඔක්කාරය ඇති විට ආහාර ගැනීම කළමනාකරණය කරගන්නේ කොහොමද?

10 වන සතියේදීත් සමහර මව්වරුන්ට ආහාර ගැනීම අපහසු විය හැක. එම අපහසුතා මගහරවා ගැනිමට පහත ක්‍රම අත්හදා බලන්න.

• උදෑසන හිස් බඩින් නොසිටින්න.
• කුඩා ප්‍රමාණවලින් නිතර ආහාර ගන්න.
• ඔබට පහසුවෙන් ගත හැකි සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර තෝරාගන්න.
• ප්‍රමාණවත් ජලය පානය කරන්න.
• අධික තෙල් සහ සැර ආහාර අපහසු නම් අඩු කරන්න.

ගැබිනි සමයේ 10 වන සතියේදී සැලකිලිමත් විය යුතු දේවල්‍

• ආහාර

බෝවන රෝග අවදානම අඩු කිරීම සඳහා හොඳින් නොපිසූ මස්, අමු බිත්තර අඩංගු ආහාර, පිරිසිදු නොකළ ආහාර වළක්වා ගැනීම වැදගත්ය.

• ඖෂධ ගැනීම

ගැබිනි සමයේදී සෑම ඖෂධයක්ම සුදුසු නොවිය හැක. ඒ නිසා වෛද්‍ය උපදෙස් නොමැතිව ඖෂධ ලබා නොගත යුතුය. ඔබ භාවිත කරන සියලුම ඖෂධ පිළිබඳව වෛද්‍යවරයාට දැනුම් දෙන්න.

ගැබිනි සමයේ 10 වන සතියේ යොමු විය යුතු වෛද්‍ය පරීක්ෂණ

ගර්භණී සමයේ මුල් පරීක්ෂණ ඉතා වැදගත් වේ.

• මවගේ සෞඛ්‍ය තත්ත්වය පරීක්ෂා කිරීම
• රුධිර පරීක්ෂණ
• මුත්‍රා පරීක්ෂණ
• Ultrasound මගින් බිළිඳාගේ වර්ධනය නිරීක්ෂණය කිරීම වැනි දේවල් දේ වෛද්‍යවරයා විසින් නිර්දේශ කළ හැක.

සෑම මවකටම එකම පරීක්ෂණ කාලසටහනක් නොමැති නිසා, ඔබේ වෛද්‍යවරයාගේ උපදෙස් අනුගමනය කිරීම වැදගත්ය.

වහාම වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගත යුතු අවස්ථා

පහත ලක්ෂණ ඇති නම් වෛද්‍යවරයෙකුගෙන් උපදෙස් ලබාගන්න:

• අසාමාන්‍ය රුධිර වහනය
• දැඩි උදර වේදනාව
• දිගටම පවතින දරුණු වමනය
• උණ හෝ ආසාදන ලක්ෂණ
• ජලය පානය කළ නොහැකි තරම් අපහසුතාව

ගැබිනි මවක් දිනපතා අනුගමනය කළ හැකි හොඳ පුරුදු

• ප්‍රමාණවත් නින්දක් ලබාගන්න.
• සැහැල්ලු ක්‍රියාකාරකම් කරන්න (වෛද්‍ය උපදෙස් අනුව).
• ආතතිය අඩු කරගන්න.
• සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර තෝරාගන්න.
• ඔබේ ශරීරයේ වෙනස්කම් ගැන අවධානයෙන් සිටින්න.

10 වන සතියේදීත් ඔබේ බිළිඳා තවමත් ඉතා කුඩා වුවත්, ඔබේ ශරීරය ඒ වෙනුවෙන් විශාල කාර්යයක් කරමින් සිටී. ඔබ ගන්නා සෑම හොඳ තීරණයක්ම එනම් පෝෂණය, විවේකය, වෛද්‍ය උපදෙස් පිළිපැදීම  ඔබේ බිළිඳාගේ සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආරම්භයට දායක වේ.

ගැබිනි සමයේ 10 වන සතියේ මවගේ මානසික වෙනස්කම්

ගැබිනි සමයේ මුල් මාස කිහිපය කියන්නේ ශරීරය පමණක් නොව, මවගේ සිතුවිලි සහ හැඟීම්ද වෙනස් වන කාලයකි. 10 වන සතිය වන විට බොහෝ මව්වරුන්ට තමන්ගේ ගැබ් ගැනීම පිළිබඳ හැඟීම තවදුරටත් පැහැදිලි වීමට පටන් ගනී.

සමහර දිනවල ඔබට

• ඉතා සතුටක් දැනෙන්න පුළුවන්
• බබා ගැන සිහින මවන්න පුළුවන්
• අනාගතය ගැන උද්යෝගයක් ඇතිවෙන්න පුළුවන්.

නමුත් තවත් දිනවල

• “මගේ බබා හොඳින් වැඩෙනවාද?”
• “මට හොඳ අම්මා කෙනෙක් වෙන්න පුළුවන්ද?”
• “ඉදිරියේදී මගේ ජීවිතය කොහොම වෙනස් වෙයිද?”

වැනි සිතුවිලි ඇතිවිය හැක. මේ හැඟීම් ඇතිවීම සාමාන්‍ය දෙයකි.

හෝමෝන වෙනස්කම් සහ හැඟීම්

ගර්භණී සමයේදී හෝමෝන මට්ටම්වල විශාල වෙනස්කම් සිදුවේ.

එම නිසා

• හදිසියේ සංවේදී වීම
• ඉක්මනින් දුක හෝ සතුට දැනීම
• කුඩා දේවල් ගැන වැඩිපුර සිතීම වැනි වෙනස්කම් ඇති විය හැක.

ඔබට දැනෙන හැඟීම් පිළිබඳව ඔබවම විවේචනය නොකරන්න. අලුත් ජීවිතයක් රැකබලා ගැනීමට ඔබේ ශරීරයත් මනසත් සූදානම් වෙමින් පවතී.

ඔබේ ශරීරය පිළිබඳ විශ්වාසයෙන් සිටින්න

10 වන සතියේදී සමහර මව්වරුන්ට බඩේ වෙනසක් පෙනෙන්නට පටන් ගත හැකි අතර, තවත් සමහරුන්ට තවමත් එය නොපෙනෙන්න පුළුවන්. මේ දෙකම සාමාන්‍ය විය හැක.

සෑම මවකගේම

• ශරීර හැඩය
• බර වෙනස්වීම
• ගර්භාෂයේ වර්ධනය
• ගැබ් ගැනීමේ අත්දැකීම වෙනස්ය.

එම නිසා අනෙක් අය සමඟ ඔබව සසඳන්න එපා. ඔබේ බිළිඳාගේ වර්ධනය තීරණය කරන්නේ බඩේ ප්‍රමාණයෙන් පමණක් නොවේ.

සහකරුගේ සහ පවුලේ සහය

ගැබිනි සමයේදී මවකට අවශ්‍ය වන්නේ ශාරීරික රැකවරණය පමණක් නොවේ. මානසික සහයද ඉතා වැදගත්ය. මවගේ අපහසුතා තේරුම් ගැනීම, ඇය සමඟ වෛද්‍ය පරීක්ෂණ ගැන කතා කිරීම, ඇයට විවේක ගැනීමට අවස්ථාව ලබාදීම, ඇයගේ බිය සහ ප්‍රශ්න අසා සිටීම, නිවසේ කටයුතු සඳහා සහය වීම මවට ලැබෙන ආදරය සහ සහය ඇයගේ ගර්භණී ගමන වඩාත් සතුටුදායක කරයි.

10 වන සතියේදී මවකට ආරම්භ කළ හැකි හොඳ පුරුදු

1. ගර්භණී සටහන් පොතක් තබාගන්න

• වෛද්‍ය පරීක්ෂණ දිනයන්
• ඔබට දැනෙන වෙනස්කම්
• ප්‍රශ්න
• බබා පිළිබඳ මතක එහි සටහන් කරන්න. පසුව එය සුන්දර මතකයක් බවට පත්විය හැක.

2. නිවැරදි තොරතුරු ලබාගන්න

අන්තර්ජාලයේ ඇති සෑම තොරතුරක්ම නිවැරදි නොවිය හැක. විශ්වාසදායක මූලාශ්‍ර සහ සෞඛ්‍ය සේවක උපදෙස් මත තොරතුරු ලබාගන්න.

3. ඔබට අවශ්‍ය විවේකය ලබාගන්න

“මට තව වැඩ කරන්න පුළුවන්” කියා ශරීරයේ සංඥා නොසලකා හරින්න එපා. වෙහෙස දැනෙන විට විවේක ගැනීම දරුවාට ආදරය පෙන්වන ක්‍රමයකි.

10 වන සතියේ මවට කුඩා මතක් කිරීමක්

ඔබේ ගැබිනි ගමනේ මේ අවධියේදී

• ඔබ සෑම දිනකම අලුත් දෙයක් ඉගෙන ගනිමින් සිටී
• ඔබේ ශරීරය විශාල කාර්යයක් කරමින් සිටී
• ඔබේ බිළිඳා දිනෙන් දින වර්ධනය වෙමින් සිටී

පරිපූර්ණ අම්මා කෙනෙක් වීමට උත්සාහ කරනවාට වඩා, ඔබටත් ඔබේ බිළිඳාටත් ආදරයෙන් සැලකීම වැදගත්ය.

ගැබිනි සමයේ 10 වන සතිය කියන්නේ කුඩා ජීවිතයක් තුළ විශාල වෙනස්කම් සිදුවන අවධියකි.

පිටතින් ඔබට තවමත් විශාල වෙනසක් නොපෙනුණත්, ඔබේ ශරීරය තුළ

• බිළිඳාගේ අවයව වර්ධනය වෙමින් පවතී.
• මොළය සහ ස්නායු පද්ධතිය සංවර්ධනය වෙමින් පවතී.
• ජීවිතයට අවශ්‍ය පද්ධති ශක්තිමත් වෙමින් පවතී.

ඒ අතරම ඔබත් අලුත් භූමිකාවකට සූදානම් වෙමින් සිටී.

“අම්මා කෙනෙක් වීම ආරම්භ වන්නේ දරුවා අතට ගත් දවසේ නොවේ… ඔහු හෝ ඇය ඔබේ කුස තුළ සිටින මේ මොහොතේ සිටයි.”

මූලික අදහස සහ උපදෙස්

ක්‍රිෂාන්ති ගංගා කුමාරිහාමි මහත්මිය

(හෙද විද්‍යාවේදි – ගෞරව, සෞඛ්‍ය සේවා කළමනාකරණ – ගෞරව, බාහිර දේශක සහ ලේඛිකා)

සුතිකා පුහුණු අධිශ්‍රේණි හෙද නිලධාරිනි

නව ඡන්ම ළදරු දැඩි සත්කාර ඒකකය

ශික්ෂණ රෝහල, කුරුණැගල

මෙම ලිපිය සාමාන්‍ය දැනුවත් කිරීම සඳහා පමණි. ඔබගේ ගැබිනි සමය සම්බන්ධයෙන් ඕනෑම ගැටලුවක් හෝ සැකයක් ඇත්නම්, ඔබගේ ප්‍රසව හා නාරිවේද වෛද්‍යවරයා හෝ සුදුසුකම් ලත් සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයෙකුගේ උපදෙස් ලබාගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.